Xitoy tilidagi tonlar: toʻrt ton va neytral ton
Xitoy tilida bitta boʻgʻin ohangiga qarab turli maʼnoni bildiradi. Quyida toʻrt ton, neytral ton va birinchi haftadayoq uchraydigan uchta ton oʻzgarishi.
Yangilangan:
Bitta boʻgʻin — besh xil maʼno
Mashhur misol — ma boʻgʻini:
| Soʻz | Pinyin | Ton | Maʼnosi |
|---|---|---|---|
| 妈 | mā | 1 — baland va tekis | ona |
| 麻 | má | 2 — koʻtariluvchi | kanop; uvishgan |
| 马 | mǎ | 3 — past, choʻkib koʻtariladi | ot |
| 骂 | mà | 4 — tushuvchi | soʻkmoq |
| 吗 | ma | neytral — qisqa va yengil | soʻroq yuklamasi |
Ton belgilari qanday oʻqiladi
- 1-ton (ā) baland va tekis — xuddi bitta notani choʻzib aytgandek.
- 2-ton (á) koʻtariladi — hayron boʻlib «a?» deganday.
- 3-ton (ǎ) past; yolgʻiz aytilganda pastga tushib, yana koʻtariladi.
- 4-ton (à) keskin tushadi — qatʼiy «yoʻq!» deganday.
- Neytral ton (a, belgisiz) qisqa va yengil: 妈妈 māma soʻzining ikkinchi boʻgʻini kabi.
Lugʻat va klaviaturalarda tonlar koʻpincha raqam bilan yoziladi: ma1, ma2, ma3, ma4, ma5. z.tou.gg da istalgan usulda qidirasiz — «ni3hao3», «nǐ hǎo» yoki shunchaki «ni hao».
Bilish kerak boʻlgan uchta ton oʻzgarishi
- Ketma-ket ikki 3-ton: birinchisi 2-tonga aylanadi. 你好 nǐ hǎo deb yoziladi, lekin ní hǎo deb aytiladi.
- 不 bù 4-ton oldidan bú boʻladi: 不是 bú shì, 不要 bú yào.
- 一 yī 4-ton oldidan yí (一个 yí gè), boshqa tonlar oldidan yì boʻladi (一天 yì tiān). Sanaganda va soʻz oxirida yī boʻlib qoladi.
Lugʻatlarda asl ton yoziladi; bu oʻzgarishlarni gapirganda qilasiz.
Tonlarni qanday oʻrganish kerak
- Har bir soʻzni birinchi kundanoq toni bilan oʻrganing: notoʻgʻri tonni keyin tuzatish ancha qiyin.
- Xitoyliklarning oʻzini tinglang: z.tou.gg da 8 500+ ta soʻz xitoylik ovozida yozib olingan.
- Ranglardan foydalaning: ilovada 1-ton qizil, 2-ton toʻq sariq, 3-ton yashil, 4-ton koʻk, neytral ton kulrang.
- Tinglash savollari bilan mashq qiling: soʻzni eshitib, iyeroglifini tanlang.
Keyingi maqolalar: chiziq tartibi qoidalari va birinchi 30 kun rejasi.